Reggio Emilia
De Reggio approach is een pedagogische benadering voor kinderen, ontwikkeld in de Italiaanse stad Reggio Emilia. De benadering is ontwikkeld in de periode van wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog door pedagoog Loris Malaguzzi en ouders uit de dorpen rond Reggio Emilia. Respect voor de talenten van het kind én ruimte voor de wijze waarop een kind zich mag ontwikkelen, zijn hierin belangrijk.
Wat is de Regio Emilia-benadering
De Reggio-approach® is een onderwijspedagogiek gebaseerd op het beeld dat een kind een sterk ontwikkelingspotentieel heeft.
Het kind leert door de honderd talen die alle mensen bezitten en groeit in relaties met anderen vanuit het sociaal constructivisme.
De Buitenkans heeft geïnspireerd op de Reggio-approach haar eigen Buitenkans-aanpak ontwikkeld, passend bij de situatie in Nederland (Friesland). Het Buitenkans expertisecentrum geeft inzicht in de Buitenkans aanpak.
De 100 talen van het kind
De 100 talen van kinderen zijn een belangrijk onderdeel van de visie en werkwijze van de Buitenkans.
Het gedicht ‘de honderd talen’ van Loris Malaguzzi, de grondlegger van Reggio Emilia, is een vertaling vanuit het Italiaanse origineel. Met dit gedicht wilde Loris Malaguzzi een boodschap overbrengen. Hij wilde laten zien dat het van belang is de kinderen in aanraking te laten komen met een grote diversiteit aan mogelijkheden. Het doel is het bewaken en versterken van de 100 talen van een kind.
Reggio Children
Heel veel informatie over de Reggio-approach is te vinden op de website van Reggio children. Hier vind je een rijke aanbod aan (online) workshops, boeken en de internationale studieweek. Daarnaast kan je het Loris Malaguzzi center in Reggio bezoeken.
De drie pedagogen
Binnen de Buitenkans gaan we ervan uit dat kinderen leren van elkaar, de omgeving en de volwassene als begeleider. Vanuit de pedagogiek van Reggio Emilia zijn dit de drie pedagogen.
Kinderen leren van elkaar en de ingerichte rijke omgeving versterken elkaar als interactie in de ruimte wordt gestimuleerd. De volwassene begeleid kinderen in hun ontwikkeling.
De Reggio Emilia benadering is een ‘pedagogiek van het luisteren’, in plaats van een ‘pedagogiek van het vertellen’. Pedagogiek van het luisteren houdt in, dat de volwassene de kinderen volgt, door goed naar hen te kijken en te luisteren. Je observeert je kind en legt vast wat je ziet of hoort, documenteren. Dit vastleggen is bijvoorbeeld foto’s of filmopnames maken, maar ook het werk van de kinderen verzamelen en notities van uitspraken of gesprekken en bepaalde gebeurtenissen.
Het atelier: denken met je handen
Hoe kijken met de ogen van de toekomst?
Onze wereld is niet hetzelfde als de wereld van onze ouders.
Daarom konden ze ons niet laten zien wat we precies nodig hadden.
We leerden door ideeën te zien, en ook door te zien dat ideeën niet de waarheid waren.
Wat laten we onze kinderen zien?
Welke ideeën maken zichtbaar wat ze nodig hebben?
Hoe geven we ze ogen die kunnen zien wat waar is in een veranderende wereld?
De ogen van de veranderende wereld leren elkaar kennen.
Om te zien wat we samen kunnen zien.
We kijken samen.
We delen een focus.
We kijken samen naar al onze ideeën binnen deze focus.
We onderzoeken onze ideeën.
En kijken opnieuw.
We onderzoeken onze nieuwe ideeën….
En kijken opnieuw.
We onderzoeken onze nieuwe ideeën……
En kijken opnieuw en we kijken opnieuw!
Want de ogen van de toekomst hebben de tijd.
Expertise centrum
Wil je als professional meer weten over de Buitenkans aanpak? Het expertisecentrum biedt hiervoor verschillende mogelijkheden.
Documenteren: Waarom?
Bij alles wat je doet, blijf je afvragen waarom je het doet. Waarom is het zo belangrijk om vast te leggen wat we zien bij de kinderen?
We kijken naar kinderen, naar wat ze doen en laten zien. Kijken naar behoeften achter gedrag. Naar wat het kind van ons nodig heeft.
We volgen de kinderen in onderzoeksprojecten. Bijvoorbeeld ons jaarthema, het materialenpalet en de onderzoeksthema’s die op de groep spelen. Op dit moment herfst, pompoenen, de rups/vlinder, groeien en bloeien.
Documentatie helpt ons kijken naar wat er is gebeurd en welke interpretaties we daarbij hebben.
Kijken naar ingangen voor een vervolg van een activiteit of onderzoek. Bijvoorbeeld tijdens het onderzoek naar de rups, merkten we dat sommige kinderen de rups na wilden maken, we boden in verschillende stappen papier, klei, kosteloos materiaal aan om dit te kunnen realiseren. Andere kinderen waren meer gefocust op het proces van rups naar vlinder en wilden dat onderzoeken.
Kinderen hebben allemaal een eigen voorkeur voor materiaal of verdieping. Door echt te kijken naar de vragen en behoeften die de kinderen laten zien, kunnen we een passend aanbod doen.
De rol van de begeleider
Bij de Buitenkans begeleiden we kinderen in het “samen” leven in een samenleving. De volwassene heeft een terughoudende, observerende rol zodat kinderen op hun eigen manier kunnen ontdekken en doen. Dit gaat natuurlijk wel binnen bepaalde kaders; met respect voor jezelf, de ander en de omgeving. We stimuleren kinderen om zelf te doen wat ze zelf kunnen doen. De omgeving is zo ingericht dat de materialen die zonder begeleiding gebruikt kunnen worden, op kind hoogte klaar staan. Daarnaast begeleiden we kinderen in interactie met zichzelf en anderen. Dit doen we door woorden te geven aan hun emoties en te stimuleren om zichzelf te kunnen uiten. Daarnaast stimuleren we dat kinderen elkaar helpen, om hulp vragen en hun ideeën met elkaar te delen.
Voor ouders: wat betekent dit voor het kind?
Ouders kunnen thuis ook de aanpak van de Buitenkans volgen. Kijken, luisteren, vertragen, je kind zelf het onontdekte antwoord te laten ontdekken, de tijd nemen zodat je kind het zelf kan (leren) doen, enzovoorts.
Ook kan je het onderzoek op de groep thuis verrijken door daar verder te onderzoeken. Je kan een aanbod klaarzetten waar je kind zelf mee kan spelen en dit aanbod afwisselen. Niet altijd hoeft alles toegankelijk te zijn. Wat je ook kan doen is speelgoed soort bij soort aanbieden, zodat je kind een bewuste keuze kan maken waarmee hij wil spelen. Als je dat doet, kan je meteen het kader scheppen: opruimen waar je mee bezig bent, voor je iets anders gaat doen. Of, alleen met een plan mag je meerdere soorten materiaal met elkaar combineren.
Wetenschappelijke legitimatie voor Reggio Emilia
De Reggio-approach is in de provincie Reggio Emilia (half miljoen inwoners) de standaard.
Geïnspireerd op de Reggio-approach heeft Zweden een aanpak voor het jonge kind (0 tot 6 jaar) welke standaard is op de voorscholen. Dit vanuit wetenschappelijk onderzoek.
Ook in Nederland hebben onderzoekers aangetoond dat een aanpak geïnspireerd op de Reggio-approach de intrinsieke motivatie van kinderen stimuleert. In een contextrijke omgeving waar kinderen van elkaar kunnen leren en waar kinderen worden begeleid in hun eigen manier en volgorde van ontwikkeling, worden er meer hersenverbindingen gemaakt. Kinderen staan aan en worden niet uitgezet.
Reggio Inspiratie
In het Nederlandse Reggio inspiratie netwerk delen de leden ervaringen met elkaar en vinden ze verdieping. Vanuit het Reggio inspiratie instituut wordt hier onderbouwd inhoud aan beschikbaar gesteld.